«Յուրաքանչյուր ստեղծագործություն պետք է կոնկրետ իր պատմական կոնտեքստի մեջ նայել»

Համացանցում օրերս շրջանառվեց Համո Սահյանի բանաստեղծությունը՝ նվիրված Սովետական Ադրբեջանի 35-րդ տարեդարձին: Սահյանի «դավադիր» բանաստեղծությունը ափսոսանքի, հիասթափության առիթ տվեց` կցկտուր մեկնաբանություններով: ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի տնօրեն, գրականագետ Վարդան Դևրիկյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ մեկ միասնական երկիր է եղել, միասին ապրել են, կարելի է տասը ադրբեջանցու էլ օրինակ բերել, որ Հայաստանի նվիրված ստեղծագործություն են գրել. «Որոշակի կաղապարներ կային: Հետո, մի երկրի մեջ էին, թշնամությունը ուժեղացնե՞լը ճիշտ կլիներ, թե՞ ինչ-որ մի ձևի կեցության վիճակ ստեղծելը, երբ Ղարաբաղ, հայկական բնակավայրեր ունեինք Ադրբեջանում: Ինչքան լավ հարաբերություններ լինեին, այնքան մեր օգտին էր լինելու, թշնամությունից միայն մենք էինք տուժելու այն ժամանակվա պայմաններում»: Գրականագետը վստահեցրեց, որ մեր մտավորականներն ամեն բան արել են շատ խելացի, կանխամտածված, չի կարելի դա համարել կարիերայի արտահայտություն: Նրա խոսքով` Սահյանի պես նուրբ բանաստեղծին որևէ բան ասելը անթույլատրելի է, յուրաքանչյուր ստեղծագործություն պետք է կոնկրետ իր պատմական կոնտեքստի մեջ նայել:

Գրականագետ, բանաստեղծ Աշոտ Գաբրիելյանը նշեց, որ այդ շրջանում չկա բանաստեղծ, որ հարևան հանրապետության, տվյալ դեպքում՝ Ադրբեջանին հանդեպ նմանատիպ մոտեցում չդրսևորեր: Նրա խոսքով՝ սկսած Եղիշե Չարենցից Ադրբեջանին տողեր են նվիրել, ուղղակի հեղհեղուկ տողեր են եղել: Սահյանը այդ բանաստեղծության մեջ մատնանշում է, որ մենք չունենք սահմանների խնդիր, նմանատիպ հայտարարությունը ինչ-որ տեղ քաղաքական է. «Սահյանն իմ ամենասիրած հեղինակներից է ու այդպես էլ մնալու է:
ՈՒղղակի մենք շատ վերապահումով ենք մոտենում մեր մեծերին, որը խանգարում է նաև այսօրվա գրականությունը ճանաչելուն: Բոլորն են վիրպումներ, սայթաքումներ ունենում»: Աշոտ Գաբրիելյանը դեմ է, երբ արխիվում եղածը գաղտնի են պահում, բայց նաև դեմ է նրան, որ մի սայթաքումը, մի բանաստեղծությունը կարող է բացասաբար անդրադառնալ բանաստեղծի գրական կերպարի վրա:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Հեղինակի նյութեր

• Պատմության վկաները
• Վերացող ծաղիկներ
• Ձեռք մեկնելու գաղափարը առաքելության վերածվեց
• «Մի նայեք, որ փոքր է մեր երկիրը, եթե արդուկով այս սարերը հարթեցնեք, Չինաստանից մեծ կլինի»
• «Բանկ օտոման» գործողությունը ժամանակին ցնցել էր ամբողջ Եվրոպան
• «Դրսից մեզ վրա կա­րող են ազ­դել միայն ներ­սի գոր­ծիք­նե­րով»
• «Ե­րե­սուն տա­րի ձգ­վեց մեր ան­կա­խու­թ­յան պատ­մու­թ­յու­նը, մենք շա­հե­ցի՞նք»
• Մշա­կույ­թը հեռ­վից հե­ռու պահ­պա­նե­լու հույ­սով
• Անի­մա­ցիան, աշ­խարհն ու մենք
• «Մեր տա­րածք­նե­րը փոք­րա­ցան, ո­րով­հետև այդ­պես էլ չհաս­կա­ցանք, որ պետք է խմենք մեր բա­ժա­կով»
• Արվեստի ուժը
• Նոր մա­տե­նա­շա­րը ներ­կայաց­նում է արևմտա­հայ և ս­փ­յուռք­յան գրող­նե­րի
• Բե­մը կեն­դա­նու­թ­յուն է ստա­նում ա­ռայժմ միայն մա­նուկ­նե­րի հա­մար
• «Գիրք սիրողների համար սա իսկական մկնդեղ է` հյութեղ ու անտանելի»
• Հա­մաշ­խար­հա­յին դա­սա­կան­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թ­յուն­նե­րը՝ դու­դու­կով
• «Բնակ­չու­թ­յու­նը պատ­րաստ չէ, բայց տար­վում են աշ­խա­տանք­ներ»
• Ամա­նո­րի գի­շե­րը դի­մա­վո­րե­լու են ե­կե­ղե­ցում
• «Ջա­զի մեջ զգաց­վում է ապ­րածդ ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նը»
• «Ե­թե չլի­ներ Փե­լե­շ­յա­նը, կար­ծում եմ, դեռևս գտած չէի լի­նի կի­նո­յում իմ ու­ղին»
• «Հու­շար­ձան­ներն այդ տա­րածք­նե­րի պատ­կա­նե­լու­թ­յան անձ­նագ­րերն են»

Մեկնաբանություններ